یاسیدالکریم

مذهبی - اجتماعی - سیاسی

یاسیدالکریم

مذهبی - اجتماعی - سیاسی

(کلامه [ الامام المجتبی(ع) ] فی الاستطاعة) 

کتب الحسن بن أبی الحسن البصری، إلى أبی محمد الحسن بن علی علیهما السلام أما بعد فإنکم معشر بنی هاشم الفلک الجاریة فی اللجج الغامرة و الاعلام النیرة الشاهرة أو کسفینة نوح علیه السلام التی نزلها المؤمنون و نجا فیها المسلمون. کتبت إلیک یا أبن رسول الله عند اختلافنا فی القدر و حیرتنا فی الاستطاعة، فأخبرنا بالذی علیه رأیک و رأی آبائک علیهم السلام، فإن من علم الله علمکم و أنتم شهداء على الناس و الله الشاهد علیکم، ذریة بعضها من بعض و الله سمیع علیم. 

فأجابه الحسن علیه السلام : بسم الله الرحمن الرحیم وصل إلی کتابک و لولا ما ذکرته من حیرتک و حیرة من مضى قبلک إذا ما أخبرتک، أما بعد فمن لم یؤمن بالقدر خیره و شره [و] أن الله یعلمه فقد کفر، و من أحال المعاصی على الله فقد فجر، إن الله لم یطع مکرها و لم یعص مغلوبا و لم یهمل العباد سدى من المملکة بل هو المالک لما ملکهم و القادر على ما علیه أقدرهم، بل أمرهم تخییرا و نهاهم تحذیرا فإن ائتمروا بالطاعة لم یجدوا عنها صادا و إن انتهوا إلى معصیة فشاء أن یمن علیهم بأن یحول بینهم و بینها فعل و إن لم یفعل فلیس هو الذی حملهم علیها جبرا و لا ألزموها کرها ، بل من علیهم بأن بصرهم و عرفهم و حذرهم و أمرهم و نهاهم لا جبلا لهم على ما أمرهم به فیکونوا کالملائکة و لا جبرا لهم على ما نهاهم عنه، فلله الحجة البالغة، فلو شاء لهداکم أجمعین (الأنعام/149) والسلام على من اتبع الهدى(طه/47) 

تحف العقول ابن شعبة الحرانی صفحه 231 

 

حسن بصری نامه‌ ای به امام حسن مجتبی علیه السلام به این مضمون نوشت: اما بعد، شما بنی‌ هاشم که چون کشتی‌های رونده در دل دریاهای عمیق هستید و علامت های نورانی و سرشناس می‌باشید و مانند کشتی نوح هستید که مؤمنان بر آن وارد می‌شوند و اهل اسلام [با آمدن] در آن نجات می‌ یابند؛ ای فرزند رسول خدا! وقتی در مسأله قَدَر اختلاف یافتیم و در مورد استطاعت متحیر شدیم، برایتان نامه ‌ای نوشتم؛ ما را از نظر خود و پدران تان علیهم السلام آگاه بنمایید که علم شما از علم خداوند است و شما گواهان بر مردمان و خداوند گواه بر شماست، «ذرّیّة بعضها من بعض و الله سمیع علیم (آل عمران/34)» [فرزندان (نبوت) که بعضى از آنان از نسل بعض دیگرند و خداوند شنواى داناست] 

امام حسن مجتبی علیه السلام [در جواب] نوشتند: بسم الله الرحمن الرحیم. نامه ی تو به دستم رسید. اگر از حیرت خود و کسانی که قبل از تو بوده اند سخن نگفته بودی، جواب تو را نمی‌دادم. [اما اکنون پس از اظهار عجز و نیاز، آگاه باش که] کسی که به تقدیر الهی، چه خوب و چه بد آن، [و] این [مسأله] ‌که خدا به‌ تقدیرات علم دارد ایمان نداشته باشد، کفر ورزیده است و هر که معصیت ‌ها [ی بندگان را] بر عهده خدا بیاندازد، [بر خدا] ستم کرده است؛ [مشیت این است] خداوند به زور اطاعت نگردد و معصیت بندگان نیز در اثر عجز خدا نیست [بلکه اقتضای این دنیا است که به مشیت او عالم امتحان و اختیار است.] و  [البته] بندگان را [مطلقا] به حال و اختیار خود وا نگذارد، بلکه اوست که مالک [حقیقی] آن‌ چه به اختیارشان در آورده و قادر [حقیقی] بر آن‌ چه آنان را بر آن قادر کرده می ‌باشد. [یعنی مالکیت اولیه و دائم همه نعمتها و قدرت ها از اوست و هر لحظه نیز قادر به بازپس گیری است.] 

اگر به طاعت گردن نهند، مانعی [از سمت خدا] بر سر راه اطاعتشان نیابند و اگر به معصیت تن دهند و خدا بخواهد بر ایشان منت گذارد و بین آنان و معصیت مانع شود، این کار را می‌کند و اگر چنین [لطفی] نکند، او آن‌ها را مجبور به معصیت نکرده است و این ‌گونه نیست که آنان بر خلاف میل خود ناچار از معصیت شده باشند، 

پس او بندگان را امر [و دعوت] کرد تا [خود] اختیار کنند و نهی نمود تا [خود] بر حذر باشند؛ اگر به طاعت گردن نهند اطاعتی از جنس اختیار است و اگر به معصیت تن دهند خود انتخاب کرده اند و خداست که بر بندگان منت گذاشته [که هم به ایشان اصل نعمت حیات و اختیار داده و هم ] به ایشان آگاهی و بصیرت داده و هم حق و باطل را به آنها معرفی کرده و هم از موارد خطا ایشان را بر حذر داشته است. 

و خدا امرشان کرد و نهی شان نمود، ولی در طبیعت شان اطاعت [محض] از اوامر را نیافرید که مانند ملائکه باشند و [از سوی دیگر نیز] آنان را مجبور بر ترک آن ‌چه از آن نهی نموده بود نکرد [چنانچه در کتاب خود فرمود] : برهان رسا و عالی متعلق به خداست و اگر مشیت می کرد، همه شما را [طوعا او کرها] هدایت مى‌کرد. [و کلام خداست] و بر هر کس که از هدایت پیروى کند درود باد. 


چهل داستان و چهل حدیث از امام مجتبی(ع) [مطالعه] [دانلود pdf - یک مگ


یاسید الکریم

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی